• shadiari

Η τελευταία λέξη ενός πολιτισμού

από τον μαθητή Παντελή Κάβουρα, Β1’ Λ



Στις 27 Δεκεμβρίου του 1974 ο Ned Maddrell άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 97 ετών. Ήταν ένας ψαράς στην νήσο Μαν κοντά στην Ιρλανδία. Ο Ned ζούσε σε ένα από τα μικρότερα χωριά του απομονωμένου σχετικά νησιού και ως μητρική του γλώσσα είχε την γλώσσα Manx. Εργάστηκε ως ψαράς και σύμφωνα με την μαρτυρία του οι ομιλητές της γλώσσας του μπορούσαν εύκολα να καταλάβουν τις συγγενικές γαλλικές διαλέκτους που μιλούσαν ο υπόλοιποι ψαράδες της περιοχής. Η γλώσσα Manx ήταν γλώσσα του νησιού για περισσότερο από 1500 χρόνια. Είναι άμεσα συνυφασμένη με την ιδιαίτερη ιστορία αυτού του νησιού που διατήρησε έναν μοναδικό τρόπο ζωής στην σκιά των Βρετανικών νήσων.

Με την πάροδο του χρόνου η βρετανική διοίκηση του νησιού προώθησε μια σειρά μεταρρυθμίσεων η οποία ενίσχυσε την μετάδοση της αγγλικής γλώσσας στο Μαν οδηγώντας την τοπική γλώσσα σε παρακμή.


Στα τέλη του 19ου αιώνα η κατάσταση της Μαν ήταν δραματική καθώς μόνο 12.000 κάτοικοι μιλούσαν τα Μαν και στα επόμενα χρόνια στις πόλεις είχε σχεδόν εξαλειφθεί. Οι περισσότεροι γονείς, η πλειοψηφία των οποίων στην εποχή τους τ είχε διδαχθεί στο σχολείο αγγλικά και στο σπίτι Manx, ενίσχυσαν την αγγλομάθεια θεωρώντας την ταπεινή ξεχασμένη γλώσσα ενός μικρού και ασήμαντου νησιού, άχρηστη σε σύγκριση με την γειτονική αγγλική που ως lingua Franka κυριαρχεί παγκοσμίως.


Το 1870, το μικρό χωρίο Creigneash στα νοτιοδυτικά του νησιού έμαθε να αγαπά την γλώσσα του – αυτή που στα παιδικά του χρόνια ήταν η μόνη που χρησιμοποιούσε στο χωριό λόγω της φυσικής του απομόνωσης- σε αντίθεση με την πόλη όπου πλέον είχε εξαλειφθεί.

Στην μακρά του ζωή έζησε το τέλος του γλωσσικού πολιτισμού Manx και έγινε ο μοναδικός άνθρωπος στον κόσμο που η μητρική του γλώσσα ήταν τα Manx. Με τον θάνατό του ο κόσμος έγινε φτωχότερος σηματοδοτώντας την νέκρωση της γλώσσας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του απολαμβάνοντας την μικρή διεθνή φήμη ως ο τελευταίος μητρικός ομιλητής Manx σε συνεργασία με κάποιους λαογράφους και άλλους επιστήμονες, ηχογράφησε τοπικούς θρύλους και παραδόσεις. Η μυθολογία του νησιού είναι εξαιρετικά πλούσια με πολλές ιστορίες όπως και στα γειτονικά νησιά και αυτές οι εξαιρετικά ευφάνταστες ιστορίες είναι από μόνες τους άξιες μελέτης και προσοχής. Ο Nedd Maddrell ασχολήθηκε ενεργά με την διατήρηση της γλώσσας που πλέον μόλις το 0,4 τοις εκατό του πληθυσμού γνωρίζει έστω κάποιες λέξεις manx. Με τον θάνατό του ένας χιλιετής πολιτισμός ολοκληρώθηκε.. Άραγε αυτό είναι το τέλος της γλώσσας;


Η απάντηση είναι πως εν μέρει είναι μια νεκρή και ανενεργή γλώσσας καθώς καμία οικογένεια δεν την μιλάει. Οι προσπάθειες του τελευταίου ομιλητή να σώσει τη γλώσσα του δεν ήταν άκαρπες. Σήμερα έχουμε στην διάθεσή μας πολλά γραπτά μνημεία πολιτισμού, ηχογραφήσεις και ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μέσω του οποίου οι νέοι μαθητές του νησιού μαθαίνουν την τοπική τους γλώσσα. Αυτά οδήγησαν στην σταδιακή αναβίωση της γλώσσας με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ο Brian Stowell ασχολήθηκε ενεργά με την διατήρηση και την διδασκαλία της γλώσσας πλάθοντας πολλούς ομιλητές εξαιρετικά νεαρής ηλικίας. Την δεκαετία του ‘60 , 165 άτομα γνώριζαν έστω και λίγες λέξεις Manx, ενώ σήμερα, με την ενεργή διδασκαλία και προσπάθεια ο αριθμός έχει πολλαπλασιαστεί σε 1800 άτομα που την διδάχθηκαν κυρίως εκτός οικογενειακού περιβάλλοντος. Αποτελεί μία από τις μοναδικές νεκρές γλώσσες που με επιτυχία έχουν εν μέρει αναβιώνει και μία εξαιρετικά απειλούμενη γλώσσα που έχει πιθανώς τον μικρότερο μέσο όρο ηλικίας ομιλητών. Το γεγονός αυτό την καθιστά βιώσιμη και με μέλλον δίνοντας σε αυτόν τον μικρό αρχαίο πολιτισμό έναν λόγο εθνικής περηφάνειας , ένα ίχνος ζωής.


190 views0 comments

Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Σπυριδούλα Χαδιάρη, Φιλόλογος Λυκείου

 

Αρχισυντάκτης: Παντελής Κάβουρας

 

Συντακτική Επιτροπή: Αριάννα Μαραγκού-Δυοβουνιώτου, Παναγιώτης Γεωργίου, Κυριακή Τσιντικίδου 

Μαθητική Εφημερίδα, © 2020, Εκπαιδευτήρια Δούκα