• shadiari

“Ο πολιτισμός δεν κληρονομείται, κατακτάται”



Όσο πιο πλούσιος είναι ο πολιτισμός ενός λαού, τόσο πιο μεγάλη η ευθύνη για τη διαφύλαξή του. Γι’ αυτό και η δυσκολία είναι τεράστια, όταν καλούμαστε να αναδείξουμε αλλά και να αξιοποιήσουμε όλο το εύρος του πλούτου που περικλείεται στον ελληνικό πολιτισμό.Στην προσπάθεια αυτή, ο ρόλος της παιδείας δεν είναι απλώς σημαντικός αλλά και καθοριστικός. Είναι κατά μια έννοια ο ομφάλιος λώρος που διατηρεί στη ζωή τη σχέση του πολιτισμού με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Είναι η οδός μέσα από την οποία διοχετεύονται στο παρόν όλα εκείνα τα θαυμαστά επιτεύγματα του παρελθόντος. Πνευματικά και καλλιτεχνικά επιτεύγματα, πολιτικές και κοινωνικές κατακτήσεις, θεσμοί αλλά κυρίως η συνείδηση  ότι όλοι μας έχουμε μια κοινή ταυτότητα. Πέρα, όμως, από αυτά η έννοια του πολιτισμού αναγάγεται σε μια ύψιστη αξία καθώς συναρτάται με αντιλήψεις, με συμπεριφορές αλλά και τη φυσιογνωμία ενός λαού.Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, όπου “ο πολιτισμός άνθισε σαν ένα ποτισμένο τριαντάφυλλο” σύμφωνα με τον Will Durant είναι προφανές ότι ο πολιτισμός είναι προϊόν συγκερασμού. Η έννοια του συγκερασμού σε μια χώρα με ένα τόσο βαρύ πολιτιστικό φορτίο μάς καθιστά υπερήφανους για την πολιτιστική μας κληρονομιά αλλά την ίδια στιγμή και ευγνώμονες απέναντι στους άλλους λαούς. Η Ελλάδα από αυτήν την άποψη θα μπορούσε να παραλληλισθεί  με την μέλισσα του Ισοκράτη που “εφ άπαντα μέν τα βλαστήματα καθιζάνουσαν αφ’ εκάστου δε τά βέλτιστα λαμβάνουσαν”  (κάθεται σε όλα γενικά τα φυτά παίρνει όμως από το καθένα τα καλύτερα). Το εντυπωσιακό είναι ότι κάπως έτσι παραλληλίζει ο Ισοκράτης και τους νέους που επιθυμούν τη μόρφωση. Είναι, λοιπόν, ο Πολιτισμός και η Παιδεία σε μια σχέση αντιστοιχίας, καθώς το περιεχόμενό τους διαμορφώνεται μέσα από τη σύνθεση.Την ίδια στιγμή που ο ελληνικός πολιτισμός καταργεί την έννοια των τοπικών συνόρων εμφανίζεται ανοριακός και στο επίπεδο του χρόνου. Η έννοια της συνέχειας αποτελεί την πεμπτουσία ίσως της ίδιας της πολιτιστικής μας εξέλιξης. Από τον Όμηρο στον Ελύτη και από τον Φειδία στον Χαλεπά οι αποστάσεις εκμηδενίζονται, καθώς η παράδοση ταξιδεύει μέσα στο χρόνο. Πρόκειται για ένα περιπετειώδες ταξίδι σαν αυτό του ομηρικού Οδυσσέα που “πολλών ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω”. Γιατί εκτός των άλλων ο πολιτισμός μας είναι συνυφασμένος με την έννοια της πόλεως. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι οι λέξεις πόλις, πολίτης και πολιτισμός συνδέονται ετυμολογικά στη γλώσσα μας. Ούτε ασφαλώς είναι τυχαίο ότι ο πολιτισμός άνθησε στις αρχαίες πόλεις-κράτη, όπου η ιδιότητα του πολίτη συνυφάνθηκε με όλες τις κατακτήσεις του ανθρώπινου πνεύματος.Στην εποχή μας, εποχή συνεχών μεταβολών αλλά και αδιάκοπων συγκρούσεων, οι ύψιστες αξίες του Πολιτισμού μπορούν να υπηρετηθούν μόνο από ένα σχολείο που αναγνωρίζει τον καταλυτικό ρόλο όχι μόνο της Προόδου αλλά και της Παράδοσηςστο ανθρώπινο γίγνεσθαι.Ένα σχολείο  που αναζητεί την εθνική αυτογνωσία αλλά παράλληλα σέβεται τις ιδιαιτερότητες της πολυπολιτισμικές κοινωνίας. Ένα σχολείο που ισορροπώντας αρμονικά ανάμεσα στην ελληνική παράδοση και την παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά διαμορφώνει ένα νέο homo universalis που θα αποτελεί και τον σύγχρονο πολίτη του 21ου αι.Στους δύσκολους καιρούς που διανύουμε αποτελεί ευθύνη του σχολείου να εμπνέει στους νέους την αγάπη για τον πολιτισμό. Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε χρειαζόμαστε να επενδύσουμε διαμέσου της Παιδείας στη δύναμη του Πολιτισμού, προκειμένου μέσα από τα ίχνη του παρελθόντος να ανακαλύψουμε το δρόμο που μας οδηγεί σε ένα ασφαλέστερο μέλλον.* Ο Αντώνης Ψύρης είναι Φιλόλογος – Ιστορικός, Διευθυντής Γυμνασίου “Εκπαιδευτηρίων Δούκα”.

Αρχισυντάκτες: Κάβουρας Παντελής (για Α'Λυκείου), Γεωργίου Μαριάννα, Σοφία Βάγια (για Β' Λυκείου)  

 

Συντακτική επιτροπή: Μαραγκού Δυοβουνιώτου Αριστέα-Ιωάννα, Γεωργίου Παναγιώτης, Κογκαλίδης Άγγελος, Μπαμπίχα-Νίνου Ηλέκτρα, Λαγουδάκη Μαριλένα.

 

Υπ.καθηγήτρια: Σπυριδούλα Χαδιάρη

Μαθητική Εφημερίδα, © 2016-18, Εκπαιδευτήρια Δούκα, Powered by Βασίλης Οικονόμου